ô môi

Một chùm hoa ô môi màu vàng rực rỡ nở trên cành cây.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Loài cây thân gỗ, có hoa màu hồng hoặc tím nhạt: "ô môi" là tên gọi của một loài cây thuộc họ Đậu, thường mọc hoang hoặc được trồng làm cảnh. Cây có quả dạng đậu dài, khi chín có màu nâu đen.
   • Quả của cây ô môi: "ô môi" cũng được dùng để chỉ quả của loài cây này, có vị ngọt, thường được dùng làm thực phẩm hoặc làm thuốc nhuận tràng.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (chỉ cây):

  • Cây ô môi mọc rất nhiều ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. (Cây này phổ biến ở miền Tây Nam Bộ, thường mọc tự nhiên.)
  • Hoa ô môi nở rộ vào mùa hè, tạo nên cảnh sắc rực rỡ. (Hoa của cây có màu hồng tím, nở thành chùm.)

• Danh từ (chỉ quả):

  • Quả ô môi chín có vị ngọt, thường được trẻ em hái ăn. (Quả có hình dáng dài, bên trong có hạt và cùi thịt.)
  • Người ta dùng ô môi để nấu nước uống trị táo bón. (Quả có tác dụng nhuận tràng nhẹ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "ô môi" trong y học cổ truyền: quả ô môi được sử dụng như một vị thuốc nhuận tràng, thường gọi là "cassia fistuleuse" hoặc "séné fistuleux".

  • Bài thuốc từ ô môi giúp cải thiện chứng khó tiêu. (Quả ô môi có hoạt chất kích thích tiêu hóa.)

• "cây ô môi" trong văn hóa Nam Bộ: loài cây này gắn liền với đời sống dân gian, thường xuất hiện trong thơ ca và tục ngữ.

  • Cây ô môi già rụng lá, bóng mát che đám trẻ chơi. (Hình ảnh cây ô môi quen thuộc ở vùng quê.)

Biến thể và từ gần giống

• Muồng hoàng yến: tên gọi khác của cây ô môi trong một số vùng, nhưng thường chỉ loài cây có hoa vàng.
• Cây bò cạp nước: một loài cây cùng họ nhưng khác loài, không nên nhầm lẫn với ô môi.

Từ đồng nghĩa

• Cây me keo: tên gọi địa phương của ô môi ở một số tỉnh miền Tây.
• Cây móc mèo: tên khác, nhưng ít phổ biến, dùng để chỉ cây ô môi non.

Thành ngữ liên quan

• Như ô môi rụng quả: chỉ sự sum vầy, đông đúc (dân gian ví quả ô môi rụng nhiều như con cháu quây quần).
  • Nhà ông ấy đông con cháu, như ô môi rụng quả. (Gia đình đông đúc, hạnh phúc.)